در صنعت تولید سیم های لاک دار (Magnet Wire)، انتخاب نوع پوشش عایقی نقشی تعیین کننده در کیفیت نهایی محصول، سرعت خط تولید و دوام دستگاه در شرایط کاری سخت دارد. لاک های پلیمری که به عنوان عایق بر روی رشته های مس یا آلومینیوم قرار می گیرند، هر کدام دارای ویژگی های شیمیایی و فیزیکی منحصربه فردی هستند که آن ها را برای کاربردهای خاصی متمایز می کند.
دو مورد از پرکاربردترین این پوشش ها، لاک پلی اورتان و لاک پلی استر قابل لحیم کاری هستند. اگرچه هر دو در دسته عایق های مدرن قرار می گیرند، اما در پارامترهایی نظیر تحمل دما و نحوه اتصال الکتریکی تفاوت های بنیادینی دارند.
درک این تفاوت ها برای مهندسان برق و تولیدکنندگان الکتروموتور و ترانسفورماتور بسیار حیاتی است، چرا که انتخاب اشتباه می تواند منجر به افزایش زمان مونتاژ یا سوختن زودهنگام سیم پیچ شود. در این مقاله، به کالبدشکافی فنی این دو نوع لاک و مقایسه جامع آن ها می پردازیم.
جهت خرید سیم لاکی با قیمت مناسب برروی لینک مربوطه کلیک نمایید.
معرفی ساختار لاک پلی استر و پلی اورتان
لاک های الکتریکی عایق، پلیمرهایی هستند که به صورت لایه های بسیار نازک و یکنواخت بر روی سیم اعمال می شوند. لاک پلی اورتان (Polyurethane) بر پایه رزین های اورتان ساخته شده و به دلیل ساختار مولکولی خاص خود، در برابر مواد شیمیایی و رطوبت مقاومت خوبی دارد. ویژگی بارز این پلیمر، قابلیت تخریب کنترل شده در دمای لحیم کاری است.
در مقابل، لاک پلی استر (Polyester) بر پایه رزین های استری تقویت شده تولید می شود. پلی استرهای کلاسیک معمولاً مقاومت حرارتی بالایی دارند اما لحیم کاری آن ها غیرممکن است (نیاز به تراشیدن لاک دارند). اما گرید “قابل لحیم کاری” پلی استر، یک مهندسی خاص است که تلاش می کند پایداری حرارتی پلی استر را با سهولت اتصال ادغام کند.
این تفاوت در ساختار باعث می شود که هر کدام از این لاک ها در برابر تنش های مکانیکی، کشش در حین سیم پیچی و فشارهای ولتاژی رفتارهای متفاوتی نشان دهند. برای تامین سیم های لاک دار با گرید دقیق فنی، فروشگاه تخصصی کی ام سی لند محصولاتی را ارائه می دهد که با استانداردهای بین المللی تطابق کامل دارند.
بیشتر بخوانید : کابل شناور چیست؟ کاربردها، مزایا و معایب
تفاوت در قابلیت لحیم کاری و سهولت اتصال
اصلی ترین تفاوت کاربردی میان این دو لاک، در دمای ذوب و نحوه قلع پذیری آن هاست. لاک های پلی اورتان به “سیم های خودسوز” معروف هستند؛ به این معنا که برای اتصال سیم به ترمینال، نیازی به تراشیدن یا سوزاندن لاک با شعله نیست. لایه عایق پلی اورتان در دمای حدود ۳۶۰ تا ۳۹۰ درجه سانتی گراد (دمای هویه) به سرعت ذوب شده و تبخیر می شود و اجازه می دهد قلع مستقیماً به مس بچسبد.
این ویژگی سرعت کار را در بردهای الکترونیکی و تولید انبوه به شدت بالا می برد. لاک پلی استر قابل لحیم کاری (Solderable Polyester) نیز عملکردی مشابه دارد، اما معمولاً به دمای بالاتری (حدود ۴۰۰ تا ۴۷۰ درجه سانتی گراد) برای ذوب شدن نیاز دارد.
تفاوت در اینجاست که پلی اورتان در هنگام لحیم کاری بقایای کمتری از خود به جا می گذارد و اتصال تمیزتری ایجاد می کند، در حالی که پلی استر قابل لحیم کاری ممکن است در صورت عدم تنظیم دقیق دمای وان قلع، لایه ای از اکسید یا باقی مانده پلیمر را بر روی اتصال باقی بگذارد.
اگر اولویت شما سرعت بسیار بالا در خط تولید بردهای حساس است، محصولات پلی اورتان موجود در کی ام سی لند بهترین گزینه برای شما خواهند بود.
بیشتر بخوانید : سیم لاکی خودچسب (Self-bonding) چیست؟
مقاومت حرارتی لاک پلی استر در برابر پلی اورتان
در بحث تحمل دما، لاک پلی استر برنده مطلق است. پلی اورتان ها معمولاً در کلاس حرارتی ۱۰۵ (Class A) یا حداکثر ۱۳۰ (Class B) درجه سانتی گراد قرار می گیرند. این به آن معناست که در موتورهایی که داغ می شوند، عایق پلی اورتان زودتر نرم شده و احتمال اتصالی بین دورهای سیم پیچ افزایش می یابد.
لاک پلی استر قابل لحیم کاری به گونه ای طراحی شده که بتواند کلاس های حرارتی بالاتری نظیر ۱۵۵ (Class F) یا حتی ۱۸۰ (Class H) را پوشش دهد. این یک مزیت استراتژیک است؛ یعنی شما سیمی دارید که هم به راحتی لحیم می شود و هم در برابر حرارت موتورهای تحت فشار، مقاومت بسیار بیشتری نسبت به پلی اورتان دارد.
در واقع، پلی استر قابل لحیم کاری تلاش می کند شکاف میان “راحتی در اتصال” و “پایداری حرارتی” را پر کند. برای تجهیزاتی که در محیط های گرم فعالیت می کنند، تهیه سیم با لاک پلی استر مقاوم از کی ام سی لند، ضامن جلوگیری از سوختن موتور در اثر حرارت است.
بیشتر بخوانید : کاربرد عایق نخ سربندی در برق صنعتی
بررسی استحکام الکتریکی و عایقی هر دو نوع لاک
استحکام دی الکتریک یا ولتاژ شکست، تعیین کننده توانایی لاک در جلوگیری از جرقه زدن بین دو رشته سیم مجاور است. در حالت کلی، هر دو نوع لاک در صورتی که به صورت استاندارد اعمال شده باشند، استحکام عایقی بسیار بالایی دارند. اما پلی اورتان به دلیل انعطاف پذیری بالاتر، در هنگام خم کردن سیم یا سیم پیچی با سرعت بالا، کمتر دچار ترک های میکروسکوپی (Crazing) می شود.
لاک پلی استر به دلیل ماهیت صلب تر، در برابر سایش مکانیکی مقاوم تر است اما ممکن است در خم های بسیار تند، تنش های عایقی بیشتری را تجربه کند. البته در مدل های “قابل لحیم کاری”، فرمولاسیون به گونه ای اصلاح شده که انعطاف پذیری بهبود یابد. از نظر مقاومت در برابر رطوبت و حلال های صنعتی (مانند وارنیش های پایه روغن)، پلی استر معمولاً پایداری شیمیایی بیشتری نسبت به پلی اورتان های معمولی نشان می دهد. انتخاب سایز و نوع لاک استاندارد از کی ام سی لند باعث می شود که استقامت الکتریکی سیستم شما در طول زمان افت نکند.
بیشتر بخوانید : انواع پلی اتیلن مورد استفاده در سیم و کابل
کاربردهای صنعتی لاک پلی استر و پلی اورتان
کاربرد این دو لاک با توجه به نقاط قوتشان در صنعت تقسیم شده است:
- لاک پلی اورتان: به دلیل سهولت فوق العاده در لحیم کاری، انتخاب اول در تولید بوبین های کوچک، سنسورها، رله ها، سیم پیچی ترانسفورماتورهای الکترونیکی و تجهیزات مخابراتی است که هزاران نقطه اتصال ریز دارند.
- لاک پلی استر قابل لحیم کاری: در الکتروموتورهای صنعتی کوچک، پمپ های خانگی و بالاست های مغناطیسی که دما بالاتر است اما همچنان نیاز به سرعت در اتصال سرسیم ها وجود دارد، استفاده می شود.
در واقع، اگر موتور شما تحت بار سنگین است و نیاز به کلاس حرارتی F دارید اما نمی خواهید زمان زیادی را صرف تراشیدن لاک سرسیم ها کنید، پلی استر قابل لحیم کاری بهترین میان بر فنی است. تمامی این گریدهای تخصصی در فروشگاه کی ام سی لند برای تامین نیازهای صنایع مختلف مهیا شده است.
بیشتر بخوانید : جنس عایق نخ سربندی از چیست؟
کدام لاک برای سیم پیچی موتور مناسب تر است؟
پاسخ به این سوال مستقیماً به “کلاس حرارتی” و “شرایط کاری” موتور بستگی دارد. اگر در حال سیم پیچی یک موتور کوچک هستید که دمای کاری آن پایین است و تعداد اتصالات زیادی دارد، سیم با لاک پلی اورتان به دلیل قیمت مناسب تر و سرعت لحیم کاری بالا، گزینه ای عالی است.
اما اگر موتور مورد نظر شما تحت فشار است (مانند موتورهای ابزار برقی یا پمپ ها)، استفاده از لاک پلی اورتان ریسک بزرگی است. در این موارد، پلی استر قابل لحیم کاری به دلیل تحمل دمای بالاتر (کلاس ۱۵۵ یا ۱۵۵+)، ایمنی بسیار بیشتری را فراهم می کند. در موتورهای صنعتی بزرگ که دما به شدت بالا می رود، معمولاً از پلی استر غیوقابل لحیم کاری (که با لایه ای از پلی آمید-ایمید پوشانده شده) استفاده می شود، اما در سایزهای ظریف و متوسط، پلی استر قابل لحیم کاری تعادل بهتری ایجاد می کند. برای دریافت مشاوره دقیق تر در مورد انتخاب نوع لاک، متخصصان کی ام سی لند آماده راهنمایی شما هستند.
در جدول زیر می توانید مقایسه نهایی این دو محصول را مشاهده کنید:
| ویژگی فنی | لاک پلی اورتان (Polyurethane) | لاک پلی استر قابل لحیم کاری | تاثیر در کیفیت محصول |
| سهولت لحیم کاری | عالی (در دمای پایین تر) | خوب (نیاز به دمای بالاتر) | سرعت در خط تولید |
| تحمل حرارتی | کلاس ۱۰۵ و ۱۳۰ (پایین) | کلاس ۱۵۵ و ۱۸۰ (بالا) | دوام در برابر سوختن |
| مقاومت مکانیکی | انعطاف پذیری بالا | مقاومت به سایش بالا | سلامت عایق در سیم پیچی |
| پایداری شیمیایی | متوسط | خوب به بالا | مقاومت در برابر وارنیش و روغن |
| توصیه تامین | تایید شده در کی ام سی لند | تایید شده در کی ام سی لند | اطمینان از خلوص و استاندارد |
سخن پایانی
انتخاب بین لاک پلی اورتان و پلی استر قابل لحیم کاری، انتخاب میان “سرعت مطلق” و “استقامت حرارتی” است. پلی اورتان با قابلیت لحیم کاری بی نظیر، پادشاه دنیای الکترونیک و ترانس های ظریف است، در حالی که پلی استر قابل لحیم کاری با ارائه کلاس های حرارتی بالاتر، جایگاه خود را در موتورهای صنعتی و پمپ ها تثبیت کرده است. شناخت دقیق نیاز دستگاه و تطبیق آن با ویژگی های این دو پلیمر، از خرابی های پرهزینه جلوگیری کرده و بازدهی تولید را افزایش می دهد.
برای اینکه از کیفیت لاک و خلوص مس سیم های مصرفی خود مطمئن باشید، همواره ملزومات خود را از مراجع معتبر تهیه کنید. مجموعه ما با تامین انواع سیم های لاک دار در کلاس های حرارتی متنوع، همراه شماست تا بهترین و مطمئن ترین اتصالات برقی را در پروژه های خود تجربه کنید.
سوالات متداول
- آیا می توان سیم پلی اورتان را با سیم پلی استر در یک سیم پیچی ترکیب کرد؟
توصیه نمی شود؛ زیرا این دو لاک کلاس های حرارتی متفاوتی دارند و در صورت گرم شدن موتور، سیم پلی اورتان زودتر آسیب دیده و باعث اتصالی کل مجموعه می شود.
- چرا در هنگام لحیم کاری سیم پلی استر، قلع به خوبی نمی چسبد؟
احتمالاً دمای هویه یا وان قلع شما پایین است. سیم های پلی استر قابل لحیم کاری نسبت به پلی اورتان به دمای بالاتری (حدود ۴۵۰ درجه) نیاز دارند تا لایه عایق کاملاً تخریب شود. محصولات باکیفیت کی ام سی لند دارای تست قلع پذیری استاندارد هستند.
- آیا رنگ لاک نشان دهنده نوع آن است؟
لزوماً خیر. اگرچه پلی اورتان ها اغلب در رنگ های قرمز یا سبز دیده می شوند، اما رنگ لاک تنها یک توافق تولیدی است و برای تشخیص دقیق حتماً باید به کدهای فنی و کلاس حرارتی درج شده روی قرقره توجه کرد.
